Mogelijkheden in de behandeling voor endometriose
fb  tw  yt  rss

Mogelijkheden voor behandeling Endometriose

In het samenstellen van een behandelplan zijn er verschillende mogelijkheden. Deze mogelijkheden kunnen variëren van niets doen, verschillende medicaties, operatie of combinaties van voorgaande. Voor de behandeling van endometriose is er een Europese behandel richtlijn opgesteld.

Als je de diagnose endometriose hebt gekregen is het niet alleen van belang dat je de voor jou passende medische behandeling weet te vinden. Het is ook van belang dat je leert met een chronische ziekte te leven. In steeds meer ziekenhuizen is er tegenwoordig een psycholoog bij het team betrokken. Maak daar gebruik van (let wel je moet hiervoor wel een aanvullende verzekering hebben)! Je kunt natuurlijk ook bij ons terecht met je vragen en bij lotgenoten om van elkaars ervaringen te leren. In de verschillende regio’s zijn er ook psychosociaal therapeuten waar je terecht kan.

Bij een afwachtende behandeling gebeurd er eigenlijk even niets. Wel bezoek je regelmatig de gynaecoloog om de endometriose en bijbehorende klachten in de gaten te houden. Als de situatie verandert, kan alsnog voor een behandeling gekozen worden. Het is wel belangrijk dat je tijdig aangeeft dat je klachten veranderen.

Er is geen medicijn dat de endometriose aanpakt. De arts schrijft medicijnen voor die de symptomen behandelen. Voornamelijk de pijnklachten. Indien je niet continu pijn hebt, zijn er diverse pijnstillers en/of ontstekingsremmende medicijnen. Deze worden alleen op het moment van pijn gebruikt. Veel vrouwen hebben baat bij prostaglandineremmers zoals Ibuprofen, Diclofenac en Naproxen. Deze pijnstillers remmen de eigen productie van prostaglandine, zodat de menstruatie minder pijnlijk verloopt. Prostaglandineremmers werken het beste als je ze inneemt voordat de pijn begint.

Als je pijnklachten chronisch zijn, is een reeks pijnbestrijdende behandelingen het meest voor de hand liggend. Deze worden onder begeleiding van een pijnpolikliniek uitgevoerd.

Om niet alleen de pijn te bestrijden krijg je vaak een hormonale behandeling. Hierbij word je cyclus onderdrukt.

Het Mirenaspiraal wordt in de baarmoederholte gebracht. Het geeft daar een progesteronachtig hormoon (Levonorgestrel) af. Hierdoor komt het baarmoederslijmvlies in een ‘rustfase’. Dit hormoon zorgt ook voor minder activiteit van het endometrioseweefsel. Daarnaast heeft het Mirenaspiraal de eigenschap dat het zwangerschap voorkomt. Bij langdurig gebruik zorgt het Mirenaspiraal bovendien voor lichtere bloedingen of soms zelfs geen bloedingen meer.

Het voordeel van het Mirenaspiraal t.o.v. bijvoorbeeld de pil, is dat het hormoon progesteron vooral in de baarmoederholte en in de vrije buikholte aanwezig is en slechts zeer gering in het bloed. Je merkt dus weinig tot niets van het hormoon. De eerste drie tot vier maanden kan er onregelmatig bloedverlies ontstaan. Dit wordt uiteindelijk minder, of stopt zelfs. Echter werkt dit niet voor alle endometriose patiënten het zelfde. De een zal er baat bij hebben de ander helemaal niet.

 

De Mirena is in principe vijf jaar te gebruiken. Echter bij endometriosepatiënten kunnen er eerder terugkerende klachten zijn. Het is dan van belang dat er tijdig een nieuw Mirenaspiraal geplaatst wordt.

Als je als endometriosepatiënt aan het Mirenaspiraal begint, moet er wel na 4 maanden verbetering van klachten zijn. Zo niet dan is het Mirenaspiraal niet effectief genoeg. Verschillende gynaecologen beginnen met Mirena vanuit een onderdrukte situatie. Dus eerst zorgen dat er door bijvoorbeeld Lucrin geen menstruatie meer is en dan de Mirena plaatsen.

De arts verwijdert tijdens een operatieve ingreep alle endometrioseweefsel, cysten en verklevingen. Hierdoor wordt de schade  herstelt die door de aandoening is veroorzaakt.
Als je (chocolade)cysten hebt, zijn er 2 mogelijkheden. Het chirurgisch verwijderen hiervan of hormonaal behandelen. Hormonale behandeling heeft een effect op de meeste cysten. Een indicatie om een cyste chirurgisch te verwijderen is:

  1. Pijnklachten (die onvoldoende reageren op hormonale therapie);
  2. Subfertiliteit;
  3. Cyste zit een Ivf punctie in de weg.

De hoofdvormen van chirurgie voor endometriose zijn:

  • Laparoscopie (= sleutelgat-chirurgie);
  • Laparotomie (= openbuik-chirurugie);

De ‘kijkbuis’operatie of ‘laparoscopie‘

Een laparoscopie is een ingreep waarbij de arts met een camera, de laparoscoop, in de buikholte kijkt. De laparoscopie kan gebruikt worden om een diagnose te stellen: de diagnostische laparoscopie of om via een aantal kleine sneetjes in de buikwand de endometriose te opereren, de operatieve of therapeutische laparoscopie. Hiervoor worden twee tot vier kleine sneetjes in de buik gemaakt. De arts kan  verklevingen, cysten  en endometriosehaarden verwijderen.

De hersteltijd hangt af van de duur die je onder narcose geweest bent en welke procedures er uitgevoerd zijn. Sommige vrouwen zijn in staat om na drie tot vijf dagen weer te werken, maar anderen hebben hier langer voor nodig. Gemiddeld duurt het toch minstens vijf tot zeven dagen voordat je terug bent op je normale niveau van activiteit. Bij complexere ingrepen kan dit oplopen tot zeker 6 weken hersteltijd. De arts of het verplegend personeel zal je hierover verder informeren.

Soms is een laparoscopie niet mogelijk vanwege technische redenen of vanwege het optreden van een complicatie en wordt tijdens de ingreep besloten om toch een open buik operatie uit te voeren (laparotomie).

De ‘open buik’operatie of ‘laparotomie’

Een laparotomie is een grote buikoperatie waarbij de arts  endometriose en (relevante) verklevingen verwijdert. Tijdens een laparotomie voert de arts dezelfde procedures uit als bij een laparoscopie, met als verschil dat de buik open is waardoor de arts meer ruimte heeft. De herstelperiode bij deze vorm van chirurgie is langer. Men moet al gauw rekenen op minimaal vijf dagen ziekenhuisopname en daarna nog 3 tot 6 weken algeheel herstel.

In enkele gevallen kan het voorkomen dat een operatie volgens je arts niet mogelijk is. Dit kan om dat hij/zij het medisch niet verantwoord acht deze operatie uit te voeren. Of dat de operatie technisch niet mogelijke is.  Wat de reden ook is, je arts zal je hierover natuurlijk informeren. Mocht je het hiermee niet eens zijn, dan kan je natuurlijk altijd om een second opinion van een andere arts vragen. Iedere arts heeft tenslotte zijn eigen visie.

Als er endometriose in het kleine bekken zit, op de blaas, op de darmen en/of urineleiders spreken we van diep invasieve endometriose. Bij een operatie op deze plek en of aan deze organen, zal altijd een uroloog en of darmchirurg betrokken worden. In de endometriose-teams zijn dat vaste specialisten die dit doen. In de voorbereiding op de operatie worden zij ook betrokken bij het opstellen van het operatieplan.

Bij zeer ernstige verklevingen in het kleine bekken, of bij adenomyose, wordt er in uiterste gevallen in overleg besloten om de een hysterectomie uit te voeren. Hysterectomie betekend het verwijderen van de baarmoeder of de baarmoeder met de eierstokken.De gynaecoloog zal uitleggen op welke 2 verschillende manieren dit mogelijk is:

  1. Bij een hysterectomie verwijdert de arts de baarmoeder en eventueel cervix (baarmoederhals). Tevens worden dan natuurlijk ook alle endometriose-haarden en verklevingen verwijderd. Na deze behandeling zul je niet langer menstrueren, wel zal er een eisprong plaats blijven vinden tot het tijdstip van de natuurlijke menopauze.
  2. Een hysterectomie waarbij de arts de baarmoeder, cervix, beide eierstokken en eileiders verwijdert. Dit heet een totaal extirpatie. Hierna zul je niet meer menstrueren en geen eisprong meer hebben. Je komt dus direct in een vervroegde overgang (menopauze) terecht. Dit wordt een ‘chirurgische menopauze’ genoemd.

Voor een hysterectomie verblijf je vijf tot zeven dagen in het ziekenhuis. Dit hangt af van de wijze waarop de operatie is uitgevoerd. De herstelperiode is ongeveer 3 tot 7 weken.

Samen met je arts overleg je of je de keuze maakt voor het wel of niet achterlaten van de eierstokken. Er zijn hier namelijk voor- en nadelen bij. Deze overwegingen zijn echter voor iedere vrouw en iedere situatie anders.

Hormoon vervangende therapie 

Als je beslist je eierstokken te laten verwijderen, moet je ook overwegen om hormoonvervangende therapie (HRT) te willen gebruiken.

Voordelen:
Bij het verwijderen van de eierstokken ga je in de overgang en maak je minder oestrogeen aan. Dit zorgt ervoor dat er eventueel achter gebleven endometriose-haarden niet meer actief worden. Hierdoor is de kans op nieuwe klachten kleiner. Wel is het dan van belang om hormoonvervangende therapie te starten. Dit vermindert of voorkomt de effecten van een te vroege menopauze (zoals botontkalking). Artsen adviseren soms om drie tot zes maanden te wachten voordat je begint met de therapie, wat de terugkeer van endometriose verkleint.

Nadelen:
Door de hoeveelheden oestrogeen die je inneemt (HRT) tijdens deze behandeling is er een kleine kans dat je endometriose houdt of dat het terugkeert. Een ander groot nadeel bij het verwijderen van de baarmoeder met of zonder eierstokken is dat er verzakkingen kunnen ontstaan. Dit kan in de toekomst ook voor problemen zorgen.

Als je beslist je eierstokken te behouden, kom je niet in de vervroegde overgang. Je krijgt geen overgangsklachten. Een nadeel is dat de kans dan groter is dat je endometriose houdt of dat het terugkeert.
Endometriose kan ook terugkeren doordat andere organen dan de eierstokken oestrogeen aanmaken, zoals de bijnierschors.

Voordat je overgaat tot het uitvoeren van deze ingreep moet je je opties en mogelijkheden goed bespreken.

Een gecombineerde behandeling houdt in dat voorafgaand aan de operatie reeds een hormonale behandeling doet. Na de operatie vind er vaak ook nog een nabehandeling met hormonen plaats. Dit is afhankelijk van je behandel fase. Mocht je na de operatie zwanger willen worden is dit anders dan als je dat op dat moment niet wilt.