fb  tw  yt  rss

Mogelijkheden voor behandeling Endometriose

Er vindt geen behandeling plaats, wel bezoek je regelmatig de gynaecoloog om de endometriose en bijbehorende klachten in de gaten te houden. Als de situatie verergert, kan alsnog voor een behandeling gekozen worden. Hierbij is wel van belang dat je tijdig aangeeft dat je klachten veranderen.

De arts behandelt niet de endometriose zelf, maar wel de symptomen daarvan, voornamelijk de pijnklachten. Indien je niet continu pijn hebt, zijn er diverse pijnstillers en/of ontstekingsremmende medicijnen. Als je pijnklachten chronisch zijn, is een reeks pijnbestrijdende behandelingen het meest voor de hand liggend, bijvoorbeeld in een pijnpolikliniek. Veel vrouwen hebben baat bij prostaglandineremmers zoals Ibuprofen, Diclofenac en Naproxen. Deze pijnstillers remmen de eigen productie van prostaglandine, zodat de menstruatie minder pijnlijk verloopt. Prostaglandineremmers werken het beste als je ze inneemt voordat de pijn begint.

Het Mirenaspiraal wordt in de baarmoederholte gebracht en geeft daar een progesteronachtig hormoon (Levonorgestrel) af. Hierdoor komt het baarmoederslijmvlies in een ‘rustfase’ waardoor het endometriose kan onderdrukken. Daarnaast heeft het de eigenschap dat het zwangerschap voorkomt, net als bij het gebruik van de pil. Bij langdurig gebruik zorgt het Mirenaspiraal bovendien voor lichtere bloedingen of soms zelfs geen bloedingen meer. Het voordeel van het Mirenaspiraal t.o.v. bijvoorbeeld de pil, is dat het hormoon progesteron vooral in de baarmoederholte en in de vrije buikholte aanwezig is en slechts zeer gering in het bloed. Je merkt dus weinig tot niets van het hormoon. De eerste drie tot vier maanden kan er onregelmatig bloedverlies ontstaan. Dit wordt uiteindelijk minder, of stopt zelfs.

 

De Mirena is in principe vijf jaar te gebruiken. Echter bij endometriosepatiënten kunnen er eerder terugkerende klachten zijn. Het is dan van belang dat er tijdig een nieuw Mirenaspiraal geplaatst wordt.

Als je als endometriosepatiënt aan het Mirenaspiraal begint, moet er wel na 4 maanden verbetering van klachten zijn. Zo niet dan is het Mirenaspiraal niet effectief genoeg. Verschillende gynaecologen beginnen met Mirena vanuit een onderdrukte situatie. Dus eerst zorgen dat er door bijvoorbeeld Lucrin geen menstruatie meer is en dan de Mirena plaatsen.

De arts verwijdert tijdens een operatieve ingreep zoveel mogelijk endometriosehaarden, cysten en verklevingen om de schade te herstellen die door de aandoening is veroorzaakt.
Als je verklevingen of chocoladecysten hebt, kan de arts kiezen voor chirurgisch verwijderen of hormonaal behandelen. Hormonale behandeling heeft een effect op de meeste cysten. Een indicatie om een cyste chirurgisch te verwijderen is:

  1. Pijnklachten (die onvoldoende reageren op hormonale therapie);
  2. Subfertiliteit;
  3. Cyste zit een Ivf punctie in de weg.

De hoofdvormen van chirurgie voor endometriose zijn:

  • Laparoscopie (= sleutelgat-chirurgie);
  • Laparotomie (= openbuik-chirurugie);

In het verleden werd bij een chirurgische behandeling van endometriose een openbuikoperatie verricht. Tegenwoordig zullen de meeste artsen kiezen voor een zogenaamde ‘sleutelgat’-operatie of ‘kijkbuis’-operatie. De operatie via een kijkbuis is minder ingrijpend voor de patiënt en zorgt voor een kortere herstelduur.

De ‘kijkbuis’operatie of ‘laparoscopie‘

Een laparoscopie is een ingreep waarbij de arts met een camera, de laparoscoop, in de buikholte kijkt. De laparoscopie kan gebruikt worden om een diagnose te stellen: de diagnostische laparoscopie of om via een aantal kleine sneetjes in de buikwand de endometriose te opereren, de operatieve of therapeutische laparoscopie. Hiervoor worden twee tot vier kleine sneetjes in de buik gemaakt. De arts kan bijvoorbeeld verklevingen en cysten weghalen en endometriosehaarden verwijderen. Hiervoor zijn ook weer diverse manieren. Zo kan de arts snijden (excisie), branden (diathermie) of laseren.

De hersteltijd hangt af van de duur die je onder narcose geweest bent en welke procedures er uitgevoerd zijn. Sommige vrouwen zijn in staat om na drie tot vijf dagen weer te werken, maar anderen hebben hier langer voor nodig. Gemiddeld duurt het toch minstens vijf tot zeven dagen voordat je terug bent op je normale niveau van activiteit. Bij complexere ingrepen kan dit oplopen tot zeker 6 weken hersteltijd. De arts of het verplegend personeel zal je hierover verder informeren.

Soms is een laparoscopie niet mogelijk vanwege technische redenen of vanwege het optreden van een complicatie en wordt tijdens de ingreep besloten om toch een open buik operatie uit te voeren (laparotomie).

De ‘open buik’operatie of ‘laparotomie’

Een laparotomie is een grote buikoperatie waarbij de arts zoveel mogelijk endometriose en (relevante) verklevingen verwijdert. Tijdens een laparotomie voert de arts dezelfde procedures uit als bij een laparoscopie, met als verschil dat de buik open is waardoor de arts meer ruimte heeft. De herstelperiode bij deze vorm van chirurgie is langer. Men moet al gauw rekenen op minimaal vijf dagen ziekenhuisopname en daarna nog 3 tot 6 weken algeheel herstel.

In enkele gevallen kan het voorkomen dat een behandelend arts het medisch gezien niet aandurft of medisch niet verantwoord acht een operatie uit te voeren. Dit kan uiteraard om diverse redenen zijn. Wat de reden ook is, de arts zal je hierover natuurlijk informeren. Mocht je het hiermee niet eens zijn, dan kan je als patiënt natuurlijk altijd om een second opinion van een andere arts vragen. Iedere arts heeft tenslotte zijn eigen visie.

Indien het nodig mocht zijn dat er aan de darmen geopereerd moet worden of indien bijvoorbeeld de urineleiders betrokken zijn, kan het mogelijk zijn dat er een uroloog of chirurg bij de ingreep betrokken wordt.

Indien samen met de gynaecoloog besloten wordt tot het verwijderen van de baarmoeder, dan kan dit op 2 verschillende manieren:

  1. Bij een hysterectomie verwijdert de arts de baarmoeder en eventueel cervix (baarmoederhals) met daarbij zo veel mogelijk endometriosehaarden en verklevingen. Na deze behandeling zul je niet langer menstrueren, wel zal er een eisprong plaats blijven vinden tot het tijdstip van de natuurlijke menopauze.
  2. Een hysterectomie waarbij de arts de baarmoeder, cervix en beide eierstokken en eileiders verwijdert, heet een totaal extirpatie. Hierna zul je niet meer menstrueren en geen eisprong meer hebben. Je komt dus direct in een vroege (dat hangt natuurlijk ook af op welke leeftijd deze ingreep wordt uitgevoerd) menopauze terecht. Dit wordt een ‘chirurgische menopauze’ genoemd.

Voor een hysterectomie verblijf je vijf tot zeven dagen in het ziekenhuis. Dit hangt er ook weer van af of dit laparoscopisch of met een laparotomie gebeurt. De herstelperiode is ongeveer 3 tot 7 weken.

Hormoon vervangende therapie 

Wie een hysterectomie ondergaat, krijgt, zal ook moeten beslissen over het wel of niet laten verwijderen van de eierstokken. Als je beslist je eierstokken te laten verwijderen, moet je beslissen of je hormoonvervangende therapie (HRT) wilt toepassen.

Wat gebeurt er als de eierstokken niet verwijderd worden? De kans is dan groot dat je endometriose houdt of dat het terugkeert. Elke achtergebleven haard wordt gestimuleerd om te groeien door de oestrogeen die de eierstokken produceren. Als de eierstokken wel verwijderd worden kom je in een vervroegde menopauze terecht, de kans dat de endometriose terugkeert is hierdoor kleiner. Hormoonvervangende therapie vermindert of voorkomt de effecten van een te vroege menopauze (zoals botontkalking). Door de hoeveelheden oestrogeen die je inneemt tijdens deze behandeling is er wel een kleine kans dat je endometriose houdt of dat het terugkeert. Endometriose kan ook terugkeren doordat andere organen dan de eierstokken oestrogeen aanmaken, zoals de bijnierschors. Artsen adviseren soms om drie tot zes maanden te wachten voordat je begint met de therapie, zodat achtergebleven endometriosehaardjes slinken, wat de terugkeer van endometriose verkleint.

Een gecombineerde behandeling houdt in dat je een kuur doet van hormonale behandeling voor of na chirurgie met als doel het effect van de ingreep te verhogen.

Voor de behandeling van endometriose is er een Europese behandel richtlijn opgesteld deze kun je hier terug vinden.

Als je de diagnose endometriose hebt gekregen is het niet alleen van belang dat je de voor jou passende medische behandeling weet te vinden. Het is ook van belang dat je leert met een chronische ziekte te leven. In steeds meer ziekenhuizen is er tegenwoordig een psycholoog bij het team betrokken. Maak daar gebruik van (let wel je moet hiervoor wel een aanvullende verzekering hebben)! Je kunt natuurlijk ook bij ons terecht met je vragen en bij lotgenoten om van elkaars ervaringen te leren.

In de verschillende regio’s zijn er ook psychosociaal therapeuten waar je terecht kan.